Home > Arbowet > De donkere kant van Het Nieuwe Werken

De donkere kant van Het Nieuwe Werken

08-07-2010

Een strandstoel met een handdoek over de leuning. Een tafeltje erbij: met een laptop en een cocktail. Hoe ver je ook kijkt, je ziet alleen wit zand en een blauwe zee.

‘Wie van jullie willen er zo wel werken?’, vraagt Peter Vink, senior-onderzoeker bij TNO en hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft. ‘Ja, dat dacht ik al! Maar hebben jullie ook gedacht aan de nadelen? Ik voorspel je nu al: binnen een mum van tijd zit er zand in je toetsenbord. Bovendien kun je je afvragen of deze werkplek wel voldoet aan de ergonomische richtlijnen. En wat denk je dat er gebeurt als het vloed wordt?’

 

Hiermee zette Vink de toon voor de rest van de middag. Want het Symposium ‘De Mens in Het Nieuwe Werken’ op 22 juni bood geen eenzijdig jubelverhaal. Natuurlijk Het Nieuwe Werken leidt tot veel positiefs. Wat dacht u van een groter gevoel van controle, een hogere productiviteit en een grotere representativiteit (open space oogt nu eenmaal veel moderner). Maar daar tegenover staat een rijtje nadelen. Of, zo u wilt: aandachtspunten.

 

Kosten voor ergonomische aanpassingen
Peter Vink stipte het al aan: niet overal is het meubelair geschikt voor langdurig beeldschermwerk. Ook tijdens de workshops kwam dit punt regelmatig terug. Logisch, want volgens de Arbowet blijft een bedrijf verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek – ook als die buiten het bedrijf ligt. Werkgevers moeten dus zorgen voor ergonomische verantwoorde thuiswerkplekken. En bovendien moeten ze de medewerkers verantwoorde apparatuur meegeven (bijvoorbeeld laptops met aparte toetsenborden). Zie ook het bericht Lange files door arboregels


Verlies aan privacy
Bij het oude werken hadden alle medewerkers een eigen werkplek. En vaak zelfs een eigen kamer – of een die ze deelden met een collega die er niet altijd was. Maar in de tegenwoordige combikantoren is dat beschutte plekje verdwenen. Het gevolg: minder mogelijkheden om onder vier ogen bij te praten met die collega of om dat ene gevoelige telefoontje af te handelen. Vink: ‘Bij een van onze onderzoeken zagen we creativiteit enorm stijgen, maar het gevoel van privacy ging juist omlaag. En flink omlaag: op een schaal van 1-7 van boven de 5 naar onder de 3.’


Eenzaamheid en uitsluiting

Opmerkelijk genoeg gaat het tegenovergestelde ook op: Het Nieuwe Werken kan mensen in een isolement drijven. Niet alleen omdat ze meer thuis gaan werken, niet alleen omdat de collega’s minder vaak aanwezig zijn, maar ook omdat mensen op het werk vaak moeten aanschuiven bij diegenen die ze minder goed kennen.
Bij de Rabobank hebben ze HNW de afgelopen jaren op diverse locaties ingevoerd – met groot succes. Maar ook hier klonk in de interviews na afloop die eenzaamheid door. ‘Ik ben een vreemde geworden binnen de afdeling’, zei een medewerker. ‘Ik heb een licht gevoel van ontheemdheid’, voegde een collega daaraan toe.

De scheiding tussen werk en prive verdwijnt
Het probleem zit besloten in het woord ‘thuiswerken‘: werk en prive versmelten. Kijk bijvoorbeeld naar het bovengenoemde onderzoek bij de Rabobank. Tachtig tot negentig procent van de medewerkers zei dat ze het werk en het priveleven goed kon combineren. Maar als de vraag iets anders werd geformuleerd – hoe goed kunt u uw werk en priveleven scheiden? – daalde het percentage naar zo’n zeventig procent.
Leidde dat ook tot meer stressklachten? Het is niet helemaal duidelijk. Inderdaad draaiden de nieuwe werkers meer overuren dan hun collega’s. Maar het totaal aantal stressklachten bleef gelijk. Echter: dat wil niet zeggen dat die overuren onschadelijk zijn, want het kunnen andere mensen zijn die aan die stressklachten leiden.

 

De oude directeur voldoet niet meer
In een oude situatie werken directeuren vaak verscholen achter een dichte deur, afgeschermd door hun secretaresse. Nu kun je ze gewoon zien zitten, vrij toegankelijk in de ontmoetingsruimte. Volgens Peter Schipper en Rudy Hengeveld – die een onderzoek hadden uitgevoerd bij Microsoft – vereist dat een ander soort directeur. Een die sociaal meer capabel is.

De manager verliest het zicht
Nee, we hebben het niet alleen over werknemers die de kantjes ervan aflopen, of hun collega’s die zich juist over de kop werken. Het gaat ook om drank en drugsverslaafden. Luister naar Peter Schipper en Rudy Hengeveld: ‘Stel, een medewerker komt iedere dag naar het werk met bloeddoorlopen ogen en een aura van alcohol. Dan zullen de collega’s snel aan de bel trekken. Maar als diezelfde medewerker thuis kan werken, blijft hij uit het zicht. Dat betekent niet alleen dat zijn gedrag ongecorrigeerd blijft, het zal ook nog worden versterkt. Want als iemand de volgende morgen niet vroeg op hoeft, voelt hij ook niet de noodzaak oom zich in te houden.’

Langdurig verzuim komt als verrassing
Eerst het goede nieuws: vaak brengt HNW het kortdurend verzuim omlaag. Want met een lichte buikgriep mag het dan lastig zijn om naar het werk te komen, met een laptop op bed kun je nog aardig wat werk verzetten. Je gaat dus langer door – te lang vaak. Peter Schipper en Rudy Hengeveld waarschuwden dat het langdurig verzuim vaak komt als een verrassing. Zowel voor de medewerker als voor de manager.

De achterblijvers worden zwaarder belast
Bij een andere workshop kwam een gemeentelijke instelling aan het woord. Woensdag is er raadsvergadering en dat brengt werk met zich mee. Veel telefoontjes, veel ad-hocklussen. Maar wie vangen die op? Niet de collega’s die woensdag thuiswerken, maar juist de achterblijvers. En dat leidt wel eens tot frustraties.

De definitie is onduidelijk
O wel: wat houdt Het Nieuwe Werken precies in? Vink legde in zijn presentatie de nadruk op allerlei kantoorinrichtingen. Combikantoren, vergaderopstellingen, verlichting, geluid – of liever gezegd: antigeluid om storende bijgeluiden te weren. En wat dacht u van automatisch notuleren? Na een uurtje overleggen, komt het systeem met een stripverhaal waarin je precies kunt zien wat iedere deelnemer op ieder moment heeft gezegd.

Maar tijdens de workshops klonken er ook andere definities. Wat dacht u van deze?

Medewerkers hebben de verantwoordelijkheid om zelf te bepalen waar, wanneer, met welke middelen en met wie zij hun werk verrichten. Natuurlijk binnen onze waarden en gericht op de resultaten die je met je collega’s en manager hebt afgesproken.

Of deze:

Het Nieuwe Werken is een visie op een manier van werken die optimaal aansluit bij de behoefte van de kenniswerker. Dit leidt tot het creeren van een productieve, duurzame, inspirerende en (team)prestatie bevorderende werkomgeving middels technologische en sociale innovatie.

Soms lijkt iedereen zijn eigen definitie in te brengen. Dat maakt discussies lastig.

Tot slot
Oke, dit waren de schaduwzijden. Maar een voordeel staat als een huis: HNW leidt tot minder reizen en dus tot minder CO2-uitstoot. Of toch niet? ‘Ik vraag het me af’, zegt Vink. ‘Kijk maar naar de VS. Want doen werknemers als ze niet meer zo vaak naar kantoor hoeven komen? Dan gaan ze verder van het werk wonen.’

image_pdf

Deel dit bericht via: