Home > Blogs > De kwetsbare samenleving

De kwetsbare samenleving

23-01-2017

geen electra_252306916

Dat was weer een mooi lesje ‘kwetsbaarheid van de samenleving’. 360.000 huishoudens in Amsterdam en ommelanden zaten zonder prik en dat gaf danige maatschappelijke ontwrichting.

Sommige mensen belden in pure wanhoop 112 omdat ze hun smartphone niet meer konden opladen … (!!!) O rampspoed!

Doden door slecht bereikbare hulpdiensten

Dat moest voor betrokkenen wel voelen als het einde der tijden. Anderen konden 112 dan weer helemaal niet bellen. Daarom wordt nu onderzocht of drie sterfgevallen in de getroffen regio als gevolg van moeilijk bereikbare hulpdiensten aan de storing kunnen worden toegeschreven. Dit muisje zal nog wel een staartje krijgen voor netwerkbeheerder Liander. De bedrijfsadvocaten zullen al wel uit de mottenballen zijn gehaald.

Stroom uit, terug in de Middeleeuwen

Want zo gaat dat doorgaans. We hebben een hightech netwerksamenleving gecreëerd die 24 uur per dag soepel moet blijven draaien. Met ketens van processen, die allemaal met elkaar verknoopt en van elkaar afhankelijk zijn. Faalt één schakel, dan faalt alles. Kijk maar; de stroom ging uit en Mokum werd in duisternis gehuld. Trein, tram en metro bleven staan waar zij stonden, net als de liften in gebouwen. Thuistelefoons, modems en routers gaven er de brui aan en ook een groot deel van de mobiele netwerken viel uit. Net als alle van telefonie afhankelijke digitale diensten. Parkeren in de hoofdstad? Onmogelijk! Betalen bij de kassa in de winkel? Forget it! Radio en tv gaven er de brui aan, dus het volk was verstoken van informatie. De hoofdstedelijke agglomeratie was even terug in de Middeleeuwen. Dat voelt onrechtvaardig in een tijd waarin de voortjagende hightech informatiesamenleving 24 uur per dag onbelemmerd online en in business wil zijn.

Gelukkig had cruciale apparatuur in het ziekenhuis nog een eigen batterij

Wie moet boeten voor stroomstoring?

Iemand moet hier dus voor boeten, mogen we verwachten. Maar is dat automatisch de netbeheerder, omdat de bron van alle verstoring in haar netwerk lag? Of mogen alle getroffen bedrijven, instanties en burgers ook bij zichzelf te rade gaan? Dat een groot ziekenhuis als het Slotervaart drie kwartier helemaal plat lag omdat de overschakeling naar noodstroom niet goed ging, heeft de lokale politiek al kritische vragen ontlokt. Een kapotte schakelaar … Gelukkig had cruciale apparatuur in het ziekenhuis nog een eigen batterij, zodat de van die apparatuur afhankelijke patiënten niet in levensgevaar waren. Goed nagedacht, Slotervaart!

Extra risico’s voor kwetsbare mensen

Anders was dat met een vrouw die thuis aan een zuurstofapparaat lag. Zij overleed nadat het apparaat uitviel. Curieus! Heeft zo’n belangrijk levensreddend apparaat dan geen noodbatterij, zodat het zuurstofpompje blijft draaien als de stroomaansluiting faalt? En hoe zat het met de alarmopvolging bij deze hulpbehoevende mevrouw? Is er geen alarm dat mantelzorgers of thuiszorgmedewerkers waarschuwt dat mevrouw geen lucht meer krijgt? Nu ja, als er al een alarm op die installatie zat, zou het signaal de thuiszorg waarschijnlijk niet hebben bereikt. Dit geval onderstreept trouwens wel de extra risico’s die kwetsbare mensen lopen bij dit type onheilsscenario’s. Ouderen- en zorgorganisaties wijzen al jaren op de keerzijde van de afbraak van het zorgstelsel, waardoor hulpbehoevende ouderen en chronisch zieken gedwongen zijn langer zelfstandig thuis te wonen, met of zonder thuis- of mantelzorg. In acute noodsituaties, zoals bij deze stroomstoring, zijn zij extra gedupeerd. Je zult met hoge nood maar halverwege een steile trap in je rolstoellift blijven steken, vier uur lang… In een verzorgings- of verpleeghuis kunnen deze mensen dan nog terugvallen op de creatieve hulpvaardigheid van het personeel, maar thuis staan ze er alleen voor. Toch iets om over na te denken: hoeveel veerkracht en zelfredzaamheid zit er in de veranderende samenleving met zijn groeiende massa kwetsbare burgers?

Overigens onderzoekt de gemeente, behalve deze casus, nog twee sterfgevallen in Amsterdam. In beide gevallen ging het om acute medische noodsituaties waarbij 112 werd gebeld, maar de melders in een lange wachtrij kwamen. Want de meldkamers waren overbelast. Maar ja, wat wil je ook, als sommige mensen al het noodnummer bellen omdat hun smartphone niet wil opladen! ‘Noodsituatie’ is kennelijk een rekbaar begrip …

In pure wanhoop 112 bellen omdat je je smartphone niet meer kunt opladen …

Nadenken over mogelijke noodscenario’s

Nee, als straks de onderzoeken naar de gevolgen van de stroomstoring zijn afgerond, kan de bal niet alleen bij de netbeheerder worden neergelegd. Natuurlijk heeft die een zorgplicht als leverancier van een vitale voorziening voor de maatschappij, maar techniek blijft weerbarstig en honderd procent garantie op storingsvrije nutsvoorzieningen kunnen netbeheerders nooit geven. Met die wetenschap probeert de overheid via een schier oneindige reeks risicocommunicatiecampagnes al jaren de awareness van het volk te stimuleren. Burgers en bedrijven, tref uw eigen voorbereidingen om in tijden van nood sterker te staan en de gevolgen van een ramp of crisis het hoofd te bieden. Maak jezelf minder kwetsbaar door na te denken over mogelijke noodsituaties en maatregelen om de eigen veerkracht te vergroten. Dit is een collectieve opgave voor de hele maatschappij: de overheid, bedrijven, het openbaar vervoer, de telecomsector, de zorgsector, het midden- en kleinbedrijf, het openbaar vervoer, burgers, boeren en buitenlui. Ieder heeft zijn eigen kwetsbaarheid als vitale voorzieningen verstoord raken. Dus moet ook ieder voor zichzelf de vraag stellen hoe erg het is als die voorzieningen er tijdelijk niet zijn en wat zij kunnen doen om hun kwetsbaarheid en afhankelijkheid te verminderen. Veerkracht is wat de moderne netwerksamenleving behoeft!

Blijven ademen en even pauze nemen

Dus allemaal het noodpakket compleet maken met een transistorradio met antenne, zodat we in noodsituaties toch nog naar de rampenzender kunnen luisteren. En 112 bellen omdat iets het niet doet of omdat we willen weten wat er aan de hand is? Zo hebben we het niet geleerd! Bakkers, slagers en andere bedrijven met professionele koelingen kunnen wachten tot de boel uitvalt en dan de energieleverancier aansprakelijk stellen voor de bederfschade, óf ze kunnen een eigen noodstroomaggregaat kopen om hun kwetsbare goederen te beschermen. En de van anderen of van medische apparatuur afhankelijke zelfstandig wonende medemens? Die moet veel meer centraal komen te staan in het organiseren van buurtgerichte hulpnetwerkjes, zodat er snel helpende handen zijn in tijden van nood. En tot slot: wat moeten we toch met onze onverzadigbare honger naar informatie als internet uitvalt en we onze geliefde apps en social media even niet hebben? Gewoon slikken en blijven ademen en even pauze nemen. De wereld is er echt nog wel als de stroom weer aangaat.

Rob Jastrzebski | freelance journalist in de sector veiligheid en crisisbeheersing

image_pdf

Deel dit bericht via: