Home > RI&E > De witte vlekken van de RI&E

De witte vlekken van de RI&E

26-10-2016

witte vlek_128822344

De vragenlijsten zijn ingevuld, de RI&E ligt klaar. Maar weet u echt zeker dat alle mogelijke risico’s zijn geïnventariseerd? Hebt u bijvoorbeeld rekening gehouden met de verschillende scenario’s?

In zijn carrière als HVK’er heeft Ed van Luijpen al menig RI&E helpen opstellen, maar één situatie heeft hij nog scherp op zijn netvlies. “Een man in een drukkerij bediende een snijmachine die was voorzien van een tweehandenbeveiliging. Tijdens het snijden moest hij dus met ieder van zijn handen op een knop drukken, zodat die handen niet in de buurt konden komen van het vlijmscherpe mes.”

Dat klinkt goed. Je zou dus denken dat de risico’s hier zijn teruggebracht tot nul. Maar helaas, dat was niet het geval. “Die man vond dat lastig werken”, vertelt Van Luijpen. “Dus had hij de machine iets aangepast. Hij had de bediening voorzien van een stokje en zo kon hij beide knoppen tegelijk ingedrukt houden – met zijn dikke buik. Zijn handen had hij dus vrijgemaakt om het papier door de machine heen te leiden.”

Kans inschatten moeilijker dan gedacht

Voor Van Luijpen is dit een interessante casus. Want voor de RI&E worden veel risico’s in kaart gebracht door middel van een simpele berekening: kans maal effect. “Maar, die kans goed in te schatten, dat is moeilijker dan veel mensen denken. Want je ziet het hier: je kunt je oordeel niet alleen baseren op de machine, je moet ook rekening houden met de manier waarop die wordt gebruikt.”

Het wordt nog lastiger. Want volgens Van Luijpen is er nóg iets waar je op moet letten: de mogelijke scenario’s. “Stel je voor, een andere machine, ook goed beveiligd. Maar die beveiliging is alleen getoetst op de zonnige dag waarop die risico’s werden geïnventariseerd voor de RI&E. Vervolgens wordt de machine ook gebruikt tijdens avonddiensten, bij slecht licht. Dan zijn de gevaarlijke gebieden moeilijker te zien en neemt het risico enorm toe. Nogmaals, tijdens het in kaart brengen van de risico’s bleef dat onder de radar.”

Completere RI&E door samenwerking

Een probleem dus, en Van Luijpen wijst op een onderliggende oorzaak. “Wat je vaak ziet, is dat de RI&E wordt uitgevoerd door de preventiemedewerker of door iemand van de administratie. Die heeft een branche-RI&E gedownload en vult de vragenlijsten zelf in. In zijn eentje. Natuurlijk, bij een klein bedrijf is zijn kennis vaak toereikend. Maar bij wat grotere organisaties blijven er zaken onderbelicht.”

Zijn oplossing ligt dan ook voor de hand: samenwerken. “Ik heb menig RI&E opgesteld voor grote bedrijven. Dan zat ik soms aan tafel met wel acht anderen. Negen van de tien keer kwamen er dan risico’s boven water waar ik, met al mijn kennis en ervaring, niet aan had gedacht. Bijvoorbeeld die monteur die klaagde dat hij op die speciale locatie altijd ‘s nachts aan het werk was en dan zijn eigen verlichting mee moest nemen. Of zijn collega die vertelde dat hij op een bepaalde plaats meerdere malen per dag de meterstanden moest opnemen – terwijl wij juist dachten dat daar nooit iemand kwam.”

Werkgever wil per se aan wet voldoen

Tot slot wil Van Luijpen nog voor één ding waarschuwen. Want behalve kans maal effect is er nog een veelgebruikte methode om de risico’s in kaart te brengen: al dan niet voldoen aan de wet- en regelgeving of aan de norm. En volgens Van Luijpen kunnen die twee manieren botsen.

“Stel, je hebt vier risico’s. Je stelt die vast volgens kans maal effect en ziet de hoogste score bij een, twee en drie. Maar nu komt het: ondanks die drie risico’s voldoet de werkgever nog steeds aan de wet. Maar bij risico nummer vier, dat eigenlijk minder groot is, is dat niet het geval. Dan zie je heel vaak dat een werkgever juist dát risico uit de wereld wil helpen, omdat hij per se aan de wet wil voldoen. Risico’s een, twee en drie laat hij gewoon bestaan – met alle mogelijke gevolgen. Ikzelf zou dat liever anders zien.”

 

> Hoe kunt u risicoafwegingen in de praktijk vormgeven? Ed van Luijpen en Walter Zwaard gaan daarover met u in gesprek op de praktijkdag Wikken & wegen, op 13 december in Veenendaal.
image_pdf

Deel dit bericht via: