Home > Duurzame inzetbaarheid > Ervaringsleren: tijd om te leren vanuit een andere stoel

Ervaringsleren: tijd om te leren vanuit een andere stoel

07-06-2017

lerenvanuitjestoel_517052512

Hoe leert u het best? Uit een boek misschien? Of anders gewoon in een klaslokaal of digitaal? Maar wat als u uw eigen blinde vlek wilt ontdekken? Dan beschikt u over een betere optie: ervaringsleren. Ga eens zitten in de stoel van een ander. Het helpt bij het realiseren van positieve gezondheid.

Het is al jaren geleden dat Sylvia Schuurmans begon als verpleegkundige. Maar dat gesprek op haar allereerste dag zal ze nooit meer vergeten. “Een van mijn eerste cliënten was een enorme man met schoenmaat 46. En weet je wat ik tegen hem zei? ‘Gaat u maar zitten, dan doe ik even uw schoentjes uit.’ Hij keek me aan met een blik van: waar heb je het over? En natuurlijk had hij volkomen gelijk.”

Inmiddels is Schuurmans niet alleen verpleegkundige, maar tevens ethicus en adviseur. En zij hoort dit soort opmerkingen ook bij organisaties waar ze over de vloer komt. “Weet je wat studenten in de zorg vaak zeggen als een incontinente dame haar plas heeft laten lopen? ‘Ach mevrouw, dat is helemaal niet erg.’ Terwijl het natuurlijk wél erg is, ook al ben je 80. Wat ze zouden moeten zeggen? Iets als ‘Dit is erg vervelend voor u.’ Dan laat je zien dat je je in een ander kunt verplaatsen.”

Ervaringsleren helpt bij het realiseren van positieve gezondheid in organisaties

De oplossing

Schuurmans’ oplossing: ervaringsleren. Je verplaatsen in de ander. Het is volgens Schuurmans niet alleen belangrijk in de zorg. “Je ziet overal dat managers zich steeds meer bezig gaan houden met controle en beheertaken. En dus komen ze steeds verder af te staan van de werkvloer. Ze denken dat zelfsturende teams zichzelf wel kunnen sturen, maar ze hebben geen idee wat werknemers dagelijks moeten verstouwen. Aan de andere kant weten die medewerkers weer weinig van die managers. Op welke targets die worden afgerekend bijvoorbeeld. En dat die targets bijdragen aan hetzelfde doel als hun eigen inspanningen: het goed functioneren van de organisatie.”

Bij ervaringsleren gaat het erom dat je je verplaatst in anderen, dat je in hun stoel gaat zitten, benadrukt Schuurmans. “Ik heb eens meegewerkt aan een lesmethode van een onderwijsinstelling. Daar lieten ze aankomende studenten 4 uur lang de rol spelen van een cliënt. Die mensen leerden hoe het is om volkomen afhankelijk te zijn van een ander. En hoe vervelend het bijvoorbeeld is als je ‘s morgens anderhalf uur moet wachten op de rand van je bed voordat iemand je komt helpen. Vooral als die verpleegkundige dan ook nog iets zegt als : ‘Fijn dat u zo vroeg uw bed uit bent!’ Het experiment zorgde bij de deelnemers voor een blijvende verandering.”

Ervaringsleren helpt om elementen naar boven te brengen die een werknemer niet van zichzelf kent. En om positieve gezondheid te realiseren: het begrip dat geïntroduceerd werd door Machteld Huber. Het is een goed instrument om je bewust te worden van je eigen blik en je eigen veronderstellingen. Dat heb je nodig om goed te kunnen blijven functioneren en duurzaam inzetbaar te blijven.

Wisselen van rol

Dit zouden organisaties vaker moeten doen, vindt Schuurmans. Maar ze ziet ook een praktisch obstakel. “In verschillende opleidingen gebruiken ze virtuele brillen waarin je wordt meegevoerd in de belevingswereld van de cliënt – en die duren een minuut of 10. Echter, om zo’n ervaring werkelijk te doorleven, heb je daar niet voldoende aan. Dan moet je van rol wisselen voor langere tijd, minstens een paar uur. En om zo’n programma te volgen, dat vereist flink wat motivatie.”

Ik heb situaties gezien waarin beide partijen zich vastbeten in hun gelijk, totdat ze van stoel wisselden

Ziet Schuurmans die motivatie terug bij organisaties? Dat wisselt, denkt ze. “Natuurlijk zijn er bedrijven die heel hiërarchisch zijn, waar de leidinggevende bepaalt wat er gebeurt en de medewerkers het klakkeloos uitvoeren. Daar heeft ervaringsleren geen toekomst. Maar aan de andere kant zijn er ook organisaties die een groot belang hechten aan leren. Medewerkers zijn er bijvoorbeeld gewend te werken met studenten, of om veel op zichzelf te reflecteren. Daar zijn dit soort programma’s juist erg geschikt.”

Wisselen van stoel

Een laatste tip. Ervaringsleren betekent: van elkaars stoel wisselen – en soms gebeurt dat ook letterlijk. “Ik heb situaties gezien waarin beide partijen zich vastbeten in hun gelijk”, zegt Schuurmans. “Die wilden geen millimeter opschuiven – totdat ze van stoel wisselden. Fysiek. Pas toen waren ze bereid om zich enigszins in de ander te verplaatsen.”

Soms biedt zo’n stoelwissel andere voordelen, zoals in het experiment in Schuurmans’ onderwijsinstelling. Ook daar namen student-verpleegkundigen letterlijk plaats in de stoel van die verpleegkundige cliënt. Maar daar leidde het tot een ander inzicht. “Want”, zegt Schuurmans, “plotseling drong het tot ze door: deze stoel is absoluut niet comfortabel.”

 

>TIP: Sylvia Schuurmans legt ervaringsleren uit tijdens het congres Positieve gezondheid op de werkvloer, de volgende stap

image_pdf

Deel dit bericht via:


  • YouTube

Reageer

Uw emailadres wordt niet gepubliceerd, velden met een * zijn verplicht.

*

Neem onderstaande anti-spam code over: