Home > Blogs > Gedraag je!

Gedraag je!

01-08-2016

TjabeSmid groter

Veiligheid is eigenlijk niet zo moeilijk. De sleutel ligt bij menselijk gedrag. Als mensen geen domme dingen zouden doen, zou het veilig zijn.

Dus we leggen het uit en iedereen die dan toch nog domme dingen doet en een ongeluk krijgt, krijgt op z’n kop. Dat zal ze – letterlijk – leren.

Vaak goede redenen voor onveilig gedrag

Zo hebben we jaren gedacht. Maar veel veiliger werd het niet, want het domme gedrag bleek hardnekkig. We realiseerden ons dat mensen vaak hele goede redenen hebben om onveilig gedrag te vertonen. Bijvoorbeeld omdat het sneller gaat, of gemakkelijker. We begrepen dat er voor veilig gedrag meer moet gebeuren dan uitleggen en voorlichten. En dat gedrag ook gestuurd kan worden met technische maatregelen.

Voorlichting werkt in combinatie met handhaving

In de verkeersveiligheid is dat heel goed begrepen. Sinds de tijd van mijn rijexamen in een Volkswagen Kever is het aantal jaarlijkse verkeersdoden met 80 procent afgenomen, terwijl het aantal auto’s maar liefst verdrievoudigde. Dat komt vooral omdat de wegen en de auto’s veel veiliger zijn geworden. Denk aan gescheiden rijbanen, snelheidsdrempels, kreukelzones en ABS. Het komt ook door strenge regels en vooral strenge handhaving. Vorig jaar nog werden er, u heeft het vast gemerkt, 8 miljoen verkeersboetes uitgedeeld. Daarentegen wordt het nut van op zichzelf staande voorlichtingscampagnes voor verkeersveiligheid ernstig betwijfeld. Voorlichting werkt wel in combinatie met handhaving, dus ook hier ligt de sleutel bij toezicht. De wortel werkt niet zonder de stok.

Moet mens zich aanpassen aan gevaarlijke omgeving?

In de periode sinds die Kever is het jaarlijkse aantal dodelijke arbeidsongevallen nauwelijks gehalveerd, terwijl er veel gevaarlijke industrie uit Nederland is verdwenen. Een schrale prestatie dus voor de arbeidsveiligheid, en alle reden om eens in de spiegel te kijken. En wat we daar zien, stemt niet vrolijk. Het oude denken is in onze wereld hardnekkig: gedrag is de sleutel, wij moeten werken aan communicatie, bewustwording, cultuur. Aan resilience, empowerment, behaviour based safety en al die mooie moderne termen: de mens moet zich maar aanpassen aan de gevaarlijke omgeving. Folders, aanspreektrainingen, cultuurprogramma’s zijn allemaal maatregelen vanuit hetzelfde ouderwetse paradigma. Ook de overheid treedt niet op maar juist terug, stelt bij voorkeur weinig regels op en richt zich op, jawel, communicatie naar bedrijven. Tegenover de acht miljoen jaarlijkse verkeersboetes staan er een karige drieduizend van de Inspectie SZW.

Misschien is het gedrag van ons veiligheidsprofessionals aan herziening toe. Verkoop niet altijd die afgekloven wortel, maar adviseer de stok. En vooral: maak de werkplek zelf gewoon veiliger. Ik zou bijna zeggen: professional, verkoop geen kletskoek, maar gedraag je!

Tjabe Smid

 

image_pdf

Deel dit bericht via: