Home > Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA) > Na de crisis gaat het beter toch?

Na de crisis gaat het beter toch?

25-08-2014

oudere werknemer klein vierkant

De economie trekt aan. Betekent dat dat werknemers ook wat meer ademruimte en wat minder werkdruk krijgen?

Gelukkig zijn de laatste maanden de economische verwachtingen beter geworden. Het lijkt er op dat we door het dal zijn. De groei komt in zicht. Nederlanders worden optimistischer, het rijk heeft zelfs meevallers. Dus vanaf nu gaat het weer beter met de werkdruk, we krijgen minder kostenbesparingen voor onze kiezen, we kunnen weer opgelucht ademhalen. Toch?

Het lijkt er nog niet op. Werkdruk is hot. Het in mei verschenen verslag van de Nationale Enquete Arbeidsomstandigheden deed onder meer verslag van de ervaren werkdruk. Liefst 40% van de werkenden gaf aan werkdruk een probleem te vinden, en (opvallend!) 44% van de werkgevers gaf aan het ook als een probleem te zien.

Het onderwerp staat dan ook op de agenda van minister Asscher. Hij wil de komende jaren aandacht besteden aan de psychosociale arbeidsbelasting, en wil de 4 onderdelen daarvan de komende jaren een voor een de revue laten passeren. Hij startte  onlangs de campagne ‘check je werkstress’ om mensen bewust te maken van het herkennen van hun eigen signalen van overbelasting. Nu is stress niet hetzelfde als werkdruk, maar er is toch wel een duidelijke relatie.

 

Kostenreductie middel of doel

Werkdruk lijkt al jaren toe te nemen. De economische crisis wordt bij heel veel bedrijven (klein en groot) genoemd als een belangrijke werkdruk verhogende factor van de laatste jaren. Enerzijds door de neiging om de crisis te lijf te gaan door kostenverlaging, met meer personeelsreductie dan gerechtvaardigd door de omzetdaling (hetzelfde doen met minder mensen). Anderzijds is er ook sprake van grote druk om in een moeilijke markt toch de targets te blijven halen, en daarbij harder te moeten werken om hetzelfde doel te bereiken.

Bij veel bedrijven en instellingen is het denken in termen van kostenreductie zo dominant geworden, dat het eigenlijke doel uit het oog verloren wordt; het zorgen dat de organisatie beter en efficienter gaat functioneren. Kostenreductie is van een middel een doel geworden.

 

Voorbeelden

Een paar voorbeelden; een grote organisatie verliest nodeloos veel geld aan ziekteverzuim, omdat de aanwezige kennis over verzuim casuistiek zeer versnipperd over de organisatie verspreid is. Door de vertraging die dat oplevert zijn mensen langer ziek dan noodzakelijk. Een aanvullende module op het personeelsinformatiesysteem kan uitkomst bieden. Het kost weliswaar enige tienduizenden euro’s, maar dat geld wordt het eerste jaar al meer dan 10 keer terugverdiend. Een prachtige investering toch? Er komt geen toestemming, met als argumentatie; we worden beoordeeld op onze uitgaven, niet op onze opbrengsten.

Ander voorbeeld; een grote organisatie heeft goed lopende- en minder goedlopende divisies. Om de kwartaalcijfers op te krikken besluit de directie om een personeelsreductie door te voeren binnen alle divisies, ook de goedlopende. Bij een divisie dreigt dat na enkele maanden krakend vast te lopen, omdat de backoffice door de grote werkdruk er niet meer in slaagt de verkochte orders in het systeem te zetten, en de fabrieken dus te laat weten wat ze moeten gaan produceren. Pas als er daadwerkelijk orders te laat worden uitgeleverd komt er toestemming om de backoffice weer op de oude sterkte te brengen.

 

Terug in je hok

Kern is dat het beheersmatige denken in het management de overhand heeft genomen. Het gevolg is dat medewerker steeds minder invloed hebben op de wijze waarop zij hun werk uitvoeren. Medewerkers voelen zich in toenemende mate teruggejaagd in hun hok. Volgens de eerder genoemde Nationale Enquete Arbeidsomstandigheden ervaren medewerkers al vanaf 2008 een achteruitgang in de zelfstandigheid op het werk. Onderzoek van TNO toont aan dat mensen die wel zelfstandigheid in hun werk ervaren, minder burnout klachten hebben. Daarnaast draagt volgens datzelfde onderzoek ervaren zelfstandigheid bij aan de innovatiekracht van organisaties. Meer zelfstandigheid is dus goed voor de medewerkers en voor de organisatie!

 

Lean management

Er bestaan gelukkig ook goede voorbeelden. Lean management viert hoogtij, en er zijn mooie voorbeelden van geslaagde procesvereenvoudigingen. Kern van het succes is het weglaten of vereenvoudigen van processtappen en waarbij het eindresultaat wordt behouden of verbeterd. Een veranderingsproces dat doorlopen wordt samen met mensen van de werkvloer.

Wat zegt dat over de toekomst?

Einstein schreef:

Onze werkelijke problemen kunnen niet worden opgelost op hetzelfde niveau van denken waarop we ze hebben gecreeerd. Als ik dat vertaal naar de situatie van werkdruk, dan zie je dat medewerkers wordt geleerd niet zelf te denken, en leidinggevenden is geleerd uitsluitend op kosten en procesbeheersing te letten. Gaat dat organisaties helpen nu de markt weer lijkt aan te trekken? Misschien wel, als de marktvraag identiek is aan nu, maar dan een beetje meer. Er zijn echter steeds meer geluiden dat de aantrekkende markt vooral de flexibele en innovatieve organisaties kansen biedt. Zo beschrijft de ‘ Innovatie en Concurrentie monitor 2012’ wat de koplopers onderscheid van de volgers. Kern van de conclusie is dat de koplopers de bedrijfsstructuur op orde hebben, en de medewerkers de ruimte hebben om innovaties uit te voeren.

 

Flexibel en innovatief

Ook in de moderne managementliteratuur komt er een ander stemgeluid, zo beschrijft Carol Velthuis in haar boek ‘Zomerspeler de succesfactoren van langdurig succesvolle bedrijven’. Deze hebben een lange termijn blik, scherpe klantfocus, management dat dicht bij de werkvloer staat, ze blinken uit in kwaliteit en kostenbeheersing en ze hebben hechte gemeenschappelijke waardenkenmerken die bij veel bedrijven, bijvoorbeeld in de financiele sector in de afgelopen jaren, grotendeels ontbreken.

Kortom; de focus op kostenreductie en procesbeheersing is begrijpelijk gezien de economische omstandigheden van de afgelopen jaren. Maar het heeft de medewerkers overwerkt en murw gemaakt. De toekomst is aan de organisaties die er in slagen flexibel en innovatief de nieuwe marktkansen te pakken en daarbij medewerkers ruimte en zelfstandigheid geven.

 

Auteur Edo Houwing is Arbeids- en Organisatieadviseur en lid van de Cooperatie PreventPartner: edo.houwing@preventpartner.nl en verzorgt tijdens het congres Over werkdruk de sessie: ‘Duizend oplossingen? Over dure vragenlijsten en formulieren’ www.overwerkdruk.nl/congres

 

image_pdf

Deel dit bericht via: