Home > Robotisering > Serious gaming is een blijvertje

Serious gaming is een blijvertje

04-12-2017

serious gaming_spoor

Videospellen en het leren met software zijn niet meer weg te denken. Welke ontwikkelingen en trends zijn er op het gebied van serious gaming? Wat betekenen ze voor veilig en gezond werken?

Elektronische middelen hebben tot doel om spelenderwijs op een interactieve manier in verschillende vakgebieden iets op een fun to do-manier te leren. Want het spelen van serious games brengt ook het nodige vermaak met zich mee. Maar de belangrijkste doelen zijn inzicht verkrijgen, leren, werven en communiceren.

Voer je de zoekopdracht ‘serious gaming’ in bij Google, dan levert dit maar liefst 5.760.000 resultaten op. Bij Google Scholar staat de teller op 2.220.000.

Serious gaming belangrijk voor veiligheidsprofessionals

Bij een verkenning door de vakgroep Young NVVK (de jongerentak van de Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde) over de veiligheidskundige in 2035 neemt serious gaming een prominente plaats in. Volgens Young NVVK zijn er in 2035 veiligheidskundigen werkzaam in het domein van serious gaming. Deze specialisten zullen met behulp van gametechnologie in staat moeten zijn multidisciplinaire oefeningen op te zetten.

Serious gaming
Serious gaming is het geheel van spel, spelen en de vertaling van de uitkomsten van dit spelen naar de praktijk. Games en simulaties kunnen professionals helpen om op een actieve en plezierige manier te leren en/of te veranderen.
In 2016 is wereldwijd 2,6 miljard dollar uitgegeven aan de ontwikkeling en het in de markt zetten van serious games. Het grootste deel van dit bedrag is uitgegeven in de VS en Aziatische landen. De vooruitzichten wereldwijd zijn in 2021 geschat op 7,3 miljard dollar (Ambient Insight 2016).
Voor de ontwikkeling van games verstrekt de overheid subsidies aan onderzoekers. De NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek) stelt 2,1 miljoen euro beschikbaar. De commerciële gamewereld heeft in 2015 tussen 155 en 225 miljoen euro verdiend. Van de 455 gamestudio’s richten 119 zich exclusief op applied serious games, oftewel de toegepaste seriousgamesmarkt (Dutch Games Association).

Als docent-onderzoeker merk je ook dat veel collega’s aan de slag zijn met het onderwerp. En dat er grote behoefte is aan het meten van leeruitkomsten. B. Sawyer and P. Smith presenteerden in 2008 tijdens een in-game developers conference een Serious Games Taxonomy (The Digital Entertainment Alliance). Benjamin Samuel Bloom (1913-1999) is met zijn theorie over taxonomie een diep verankerd begrip.

In het boek ‘Canon van het leren’ stelt Manon Ruijters dat een taxonomie een classificatiesysteem is van leerdoelen. Een taxonomie kan helpen bij het bepalen welke game is in te zetten voor verschillende leerdoeleinden, en hoe. Veiligheidsprofessionals zullen zich dus moeten verdiepen in leerdoelen en verschillende perspectieven van leren. De zienswijze over leren en ontwikkelen van Manon Ruijters kan hierbij een waardevolle ondersteuning bieden.

Project Play it Safe: overheid, industrie en MBK

Voordat een game succesvol toepasbaar is in de praktijk van veilig en gezond werken, is het van belang na te denken over hoe en wat medewerkers willen leren over arbeidsveiligheid. Dit vergt de nodige afstemming met gebruikers en game-ontwikkelaars. Bij het lectoraat Serious Gaming op de NHL-Stenden Hogeschool is lector Hylke van Dijk met zijn onderzoeksgroep actief in het project Play it Safe. Zij werken daarbij samen met overheidsinstanties, industrie en midden- en kleinbedrijf.

Een succesvolle game vergt afstemming tussen gebruikers en ontwikkelaars

Uitgangspunt bij Play it Safe is altijd de werkende mens en de interactie met veiligheid in zijn omgeving. Vorig studiejaar hebben drie studenten van de opleiding Integrale Veiligheid een praktische bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van scenario-based trainingen voor de verpakkingsindustrie. Scenario-based training maakt gebruik van interactieve scenario’s om actief te kunnen leren. In samenspraak met veiligheidskundigen, medewerkers, management en gameontwikkelaar is geïnventariseerd welke methodes zich goed lenen om scenario’s te bouwen voor virtuele veiligheidstrainingen.

Samenwerking veiligheidsprofessional en gameontwikkelaar

Welke verschillende actoren en mechanismen vervullen een rol bij de ontwikkeling van een serious game op het gebied van arbeidsveiligheid? Allereerst is er de gameontwikkelaar. Daarnaast is er de veiligheidsprofessional. Samen moeten zij goed nadenken over de context en factoren die mogelijk een rol spelen bij veiligheidsproblemen in de praktijk. Welke interventies zijn er nodig om onveilige situaties weg te nemen? En wat zijn de ervaringen van de lerenden – in dit geval de werknemers en het management?

Voorbeelden van recente toepassingen serious games

In diverse sectoren zijn inmiddels serious games ontwikkeld. Hierna volgt een aantal voorbeelden van recente toepassingen.

Zorg
In de gezondheidssector ontwikkelden VirtualMedSchool en Erasmus MC een innovatieve serious game. De makers van de game stellen dat de simulator te vergelijken is met flight-simulators. Het spelen van de simulatie zou de patiëntveiligheid verhogen. AbcdeSIM is een online gesimuleerde Eerste Hulp-afdeling met virtuele patiënten bij wie de spelers diagnoses moeten stellen (zie afbeelding hieronder). Specialisten worden uitgedaagd in een realistische leeromgeving.

abcdeSIM Screenshot XL

Onderwijs
Bij de NHL-Stenden Hogeschool is recent een Simulation & Game-Based Learning Lab geopend. In samenwerking met school en spelontwikkelaars is ondermeer het spel TeamUp ontwikkeld om teamprestaties te verbeteren. Studenten en bijvoorbeeld docententeams werken zo virtueel aan competenties die nodig zijn om goed te kunnen functioneren in een team. Door de spelers tijdens de simulatie te observeren en acties vast te leggen ontstaat reflectie, waardoor de spelers in groepsverband gezamenlijk leren.

Security
De cyber-awarenessgame van G4S, ontwikkeld samen met KPMG, beoogt medewerkers vertrouwd te maken met de verschillende vormen van cybecriminaliteit (zie afbeelding hieronder). Het doel van de game is het gedrag van de cursisten te veranderen.

artikel_Tjalsma_2. Afbeelding .G4S.Serious game Cyber Security

Uniformberoepen
Landelijk zijn er veel initatieven om te investeren in serious games. Een voorbeeld is het onderzoeksproject ‘Beslissingen onder druk voor politieagenten’ van onder andere de Radboud Universiteit Nijmegen en de Politie Academie. De speler krijgt biofeedback door middel van sensoren op het lichaam, die ademhaling, hartslag en bloeddruk meten. Zo kunnen agenten virtueel werken aan stressreductie, inschattingsvermogen en besluitvaardigheid. Dit komt de veiligheid ten goede van de agent en zijn omgeving in de beroepspraktijk.

Op het spoor
Pro-rail en CGI werken op commerciële basis samen aan een Live Virtual Constructive-simulatie waarin de werkelijke situatie en een virtuele, gesimuleerde wereld samenkomen (zie foto hieronder). Kenmerkend voor de 3D-wereld en LVC-simulaties is het samenspel tussen fictie en non-fictie. Er zijn simulaties waarin machinisten virtuele treinen controleren in 3D (virtual), terwijl de treindienstleider volledig is gesimuleerd (constructive) en de spoor-
beveiliging wordt bestuurd door echte systemen (live). Daarnaast is het mogelijk te oefenen met potentiële toekomstige incidenten. LVC is groot geworden door oefeningen bij de Amerikaanse luchtmacht.

artikel_Tjalsma_3. Afbeelding. nieuws_3d-op-het-nl-spoor_lager

Op het water

De provincie Zuid-Holland ontwikkelde samen met studenten van de Universiteit van Amsterdam en het bedrijfsleven een serious game voor veiligheid op het water. Het uitgebreide vaarnetwerk wordt dagelijks gebruikt voor goederenvervoer en het leveren van diensten. Om alles in goede banen te leiden en de doorstroom bij bruggen te bevorderen, werken brugbedienaars en verkeersbegeleiders samen met de scheepvaart. De spelers oefenen op drie schermen: een voor de schipper, een voor de brugwachter en een voor toeschouwers. De game voorziet in verschillende mogelijkheden om te oefenen met het verkeersaanbod en een palet aan onverwachte gebeurtenissen. Afstemming tussen de scheepvaart en brugwachters zorgt voor besparing van brandstof en een kortere reistijd.

Serious gaming kan helpen bij veilig en gezond werken

Veiligheidsprofessionals willen er altijd graag voor zorgen dat medewerkers zich meer bewust zijn van onveiligheid. Ook willen zij veilig werken in teams versterken. Serious games kunnen veilig werken in de hand werken en een positieve bijdrage leveren aan de veiligheidscultuur.

Serious games kunnen positief bijdragen aan de veiligheidscultuur

Er zijn echter nog veel uitdagingen voor de toekomst. Hoe het veiligheidsveld in 2035 eruit zal zien, is nu lastig te voorspellen. Maar dat er meer inzet zal zijn van digitale technieken en sensoren, is overduidelijk. Hiervoor zal leerruimte gecreëerd moeten worden in opleidingen en vaardigheden van veiligheidskundigen. Zij zullen oog moeten krijgen voor gaming, technieken en ontwerpmogelijkheden voor games. Daarmee verandert deels de adviesrol van de veiligheidsprofessional.

Begeleiding en feedback veiligheidsprofessional essentieel

Het blijft moeilijk om aan te tonen dat de inzet van serious games ongevallen en incidenten heeft helpen voorkomen. In de kern draait het werken met een game om twee zaken: medewerkers en werkgevers goed informeren over de leerdoelen en een positieve bijdrage leveren aan de veiligheid en het welbevinden van medewerkers. Om de leeropbrengsten te verhogen zijn begeleiding en feedback van de veiligheidsprofessional tijdens en na het gamen essentieel.

Natuurlijk kunnen veiligheidsprofessionals ook uit eigen interesse aan de slag met de inzet van serious games. Zij kunnen de markt verkennen door het bezoeken van conferenties en door ervaringen te delen met collega’s. Zo kunnen zij arbeidsveiligheid bespreekbaar maken op een leuke en leerzame manier in een veilige context. De eerste integrale veiligheidskundige studeert naar verwachting in 2018 af bij de Master Serious Gaming op de NHL-Stenden Hogeschool. De masters worden opgeleid om een brug te slaan tussen technologie, gaming en effectieve toepassing in organisaties.

Uilke Tjalsma Med | Hoger Veiligheidskundige, docent Integrale Veiligheid aan de Thorbecke Academie en Onderzoeker Lectoraat Serious Gaming

Overige bronnen
www.railalert.nl/themas/thema-overzicht/serious-gaming
www.bizzgames.nl/clients-view/serious-gaming-op-thomas-more/
http://sega.tech.nhl.nl/
www.dutchgamegarden.nl/project/games-monitor/
www.lerenophetweb.nl
image_pdf

Deel dit bericht via:


    Reageer

    Uw emailadres wordt niet gepubliceerd, velden met een * zijn verplicht.

    *

    Neem onderstaande anti-spam code over: