Home > RI&E > Zo voorkom je ongevallen door taalbarrières

Zo voorkom je ongevallen door taalbarrières

29-05-2017

taalbarrières_410729314

Goede communicatie is een eerste voorwaarde voor veiligheid. Hoe regelen we dat medewerkers elkaar verstaan op een meertalige werkvloer?

En meer in het bijzonder: hoe voorkomen we dat taalbarrières op het werk leiden tot misverstanden, wederzijdse frustratie en stress en zelfs incidenten?

Slijpwagen eindigt in winkelpui

Er rijdt een slijpwagen op het spoor. Aan het stuur een chauffeur uit Zwitserland. Naast hem op de wagen zit een Nederlandse begeleider. Prima geregeld dus? Niet echt. Want de begeleider zit voortdurend tegen de chauffeur aan te praten, die daardoor meer naar zijn begeleider kijkt dan naar het spoor. De begeleider zelf let ook niet echt op. Gevolg: twee seinen gemist en een slijpwagen die eindigt in de pui van een sportzaak. Een lijst met vertalingen van vakjargon nog in het dashboardkastje …

Communicatie op verschillende niveau’s

Met elkaar praten, elkaar verstaan en elkaar ook nog begrijpen vindt plaats op verschillende niveau’s. Allereerst gaat het erom de kern van een boodschap over te brengen: als er brand is, ren dan allemaal naar die plek. Op een abstracter niveau heb je het bijvoorbeeld over welke PBM je moet dragen bij welke werkzaamheden. Nog een graadje hoger raakt taal aan cultuur: de Antilliaanse man die ziek is en voor hem in de plaats zijn broer naar het werk stuurt.

Maatregelen om taalbarrières te voorkomen

Bedrijven gebruiken al een breed scala aan maatregelen om taalbarrières te voorkomen, te beperken en te overbruggen op de meertalige werkvloer. Denk aan het stellen van taaleisen bij werving, het maken van vertalingen van veiligheidsinstructies en -voorschriften voor werknemers, de inzet van tolken en het verbieden van gevaarlijke werkzaamheden voor niet-voertaal sprekers.

> LEES OOK: Daarom is taalvaardigheid belangrijk

Welke maatregel in welke situatie?

Maar hoe bepalen we nu welke maatregelen in welke situatie werken? Welke eisen stellen we vervolgens aan de kwaliteit van die maatregelen? En welke maatregel of welk pakket aan maatregelen beschouwen we als afdoende? Tijdens het NVVKcongres 2017 leerden deelnemers aan de workshop ‘Let’s talk!’ van Jeannette Paul in drie stappen een pakket van maatregelen vast te stellen voor hun eigen praktijksituatie.

Maatregelen vaststellen in 3 stappen

Stap 1: maak een bowtie – Kies een gevaarlijke situatie uit de top 5 van het bedrijf en maak daarvan een bowtie. Beschrijf de risicobron (source), de gebeurtenis (event) en het effect (impact) en bepaal de preventive controls en de response controls. Bekijk vervolgens welke preventive controls en response controls wegvallen als er sprake is van een meertalige werkvloer en dus een taalprobleem.

Voorbeeld: Een buitenlandse chauffeur van een leverancier kent de locatie niet waar hij zijn vracht moet afleveren (source). Hij maakt vreemde manoeuvres met zijn vrachtwagen op het terrein (event). De chauffeur veroorzaakt een aanrijding, zijn leverancier loopt imagoschade op (impact). Preventive controls: routekaart/bewegwijzering, hulp van portier/baliemedewerker. Responsive controls: aanspreken door een medewerker, afschermen kwetsbare onderdelen op het terrein. Doordat er sprake is van een taalprobleem vallen maar liefst drie van de vier controls weg.

Stap 2: kies hoe je ingrijpt – Volgens Paul Hopkin (Fundamentals of Risk Management, 2010) kun je op vier manieren ingrijpen: transfer, tolerate, treat, terminate. Bij het besluit om een situatie aan te pakken (treat) kies je er bijvoorbeeld voor om andere controls toe te passen die niet gevoelig zijn voor taal, of om taalbarrières te overbruggen.

Stap 3: kies maatregelen en kwaliteitscriteria – In het begin van dit artikel stonden al een aantal maatregelen genoemd: taaleisen stellen bij werving, veiligheidsinstructies vertalen, tolken inzetten, gevaarlijke werkzaamheden voor niet-voertaal sprekers verbieden. Er zijn nog veel meer mogelijkheden denkbaar. Zoals de gebruikte taal vereenvoudigen of de hoeveelheid taal tot een minimum beperken, een uniform jargon hanteren, taal combineren met beeld. Of taalonderwijs aanbieden, één voertaal afspreken voor op de meertalige werkvloer of het werk organiseren op basis van taalvaardigheid.

Voor elke maatregel geldt dat we criteria moeten formuleren om de kwaliteit van de gekozen maatregel te kunnen toetsen. Bij de keuze voor een vertaling zouden de kwaliteitscriteria kunnen zijn dat we de taalvaardigheden kennen van de vertaler. En we de vertaling laten checken door een vakman. Kiezen we ervoor het werk te organiseren op basis van taalvaardigheid, bijvoorbeeld bij de indeling van ploegen en roosters? Dan moeten we de taalvaardigheid van de eigen medewerkers kennen (toetsen), en die van onze ketenpartners.

Hoed u voor de fop-oplossing

Even terug naar het incident met de slijpwagen. Daar kreeg een anderstalige een-op-een begeleiding van een Nederlander. Bovendien was er keurig een vertaling beschikbaar van het gehanteerde vakjargon. Op papier lijkt het goed geregeld, maar in de praktijk gaat het jammerlijk fout. Want een lijst met vertaald vakjargon heeft weinig zin als de anderstalige niet weet dat die er is. De begeleider neemt de lijst niet van tevoren met de Zwitser door en leidt hem ook nog af tijdens de werkzaamheden. Hoed u dus voor de fop-oplossing.

 

>TIP: Met de opleiding ‘Awareness, bewust veilig gedrag’ werkt u ook aan een veilige meertalige werkvloer.

> Dit is een samenvatting van het artikel ‘Voorkom misverstanden’ van Inge Mulder uit Vakblad Arbo.

image_pdf

Deel dit bericht via: